SANTIAGÜIÑO

Redacción e audio: Diana Calvo Gallego, 1º ESO. 

Mariscos hai tantos e tan variados que non sempre nos podemos quedar coas ostras e gambas, por moi boas que estean. E o Santiaguiño é un deses animaliños curiosos e moi saborosos que nos trae o mar. De aparencia prehistórica e serena, é pouco coñecido pero sen dúbida un dos máis apreciados e suculentos mariscos do litoral galego.

Este estraño crustáceo de corpo  robusto e aplanado, lémbranos á lagosta, pero moito máis pequeno, entre 7 e 10 cm., e con antenas alargadas en forma de pa. A súa cor é pardo escuro a vermello intenso nos bordos das espiñas da súa cuberta.

As mesmas espiñas dorsais que ao cocelo evidencian a orixe do seu nome, pois móstrannos claramente a Cruz de Santiago.

GALLETAS XIANAS

 Redacción e audio: Uxía Pérez Díaz, 1º ESO A

As galletas artesanais Xianas, que elabora e comercializa a empresa Silvans, reciben este nome por ser tradicionais da parroquia taboadesa de Xián (Lugo) onde se facían desde fai máis de cen anos. Antigamente cocíanse entre dúas pranchas de ferro,  cun mango longo que evitaba que a xente se queimara ao colocalas sobre a cociña de leña.

A receita que empregan , segue sendo a orixinal  e os ingredientes que utilizan na súa elaboración (manteiga de vaca, fariña de trigo, ovos e azucre)  son todos de calidade, como os ovos de galiñas en liberdade ou o azucre, que é integral de cana. Non engaden ningún tipo de conservante, colorante nin aditivo. Manteñen as galletas con sabor a manteiga de toda a vida e incorporaron outros novos coma o de améndoa, o de coco e o de café.

 As Xianas son unhas galletas redondas, de fino grosor, nas que a empresa quixo innovar, gravando nelas dezaoito motivos diferentes que fan referencia a nosa historia, cultura, patrimonio e natureza.

CONSERVAS TERRA DE BARONCELI

 Redacción e audio: Uxía Pérez Díaz, 1º ESO A

Terra de Baronceli é un complexo gastronómico natural , tenda e fábrica de conservas situado en Vilaza, no Val de Monterrei.

Cultivan practicamente todo o que producen e cando precisan máis produtos ,mercan froitos seleccionados a pequenos agricultores , polo que a súa produción garante a máis alta calidade nas materias primas, libre de sementes transxénicas, pesticidas e metáis pesados . Para a elaboración das súas conservas, escollen e lavan a man froito a froito.

A empresa comercializa diferentes tipos de marmeladas, patés, fritadas e salsas, elaborados con produtos procedentes de agricultura orgánica.

No envasado non se emprega ningún tipo de aditivo químico nin conservantes artificais. Unhas gotiñas de limón, recén espremido, e unha coidada esterilización garanten todo o sabor e a completa seguridade do produto que chega as súas mans.

A empresa potencia a economía local, respectando o medio ambiente e as tradicións dos núcleos rurais de Galicia, resucitando formas ancestrais da nosa cultura culinaria.

DERRADEIRO PROGRAMA DE RADIO CHIVITE DO CURSO 2020/2021

Undécimo programa da radio do centro IES Xesús Taboada Chivite de Verín, correspondente ao mes de maio, derradeiro deste curso, que conta coas seguintes seccións:

* Novas chivitianas: con Paula Gago e David Salgado (4º ESO)

- Inclúe "Novas científicas" e "Co selo galego", con Uxía Pérez e Diana Calvo (1º ESO)

- O alumnado de 3º de ESO cantando "Os nosos maios".

- Podcast sobre Xela Arias gravados por alumnado de 1º e 2º ciclo da ESO e Bacharelato.

- O "Grandola vila morena", interpretado polo alumnado de portugués da profesora Inma Campos.

- A canción "Mil estrelas" do musical La la land, interpretado polo coro de profes do Chivite.

* As nosas dúbidas: Xabi Alonso (1º BAC) entrevista ao director do noso centro César Sánchez.

* Adiviña quen é: con Carla Rosas e Sara Xing Moredo (1º BAC)

* Entrevistas:

César Sánchez entrevista a Manuel Añel, Fátima El Mouahid, Oumaima Fathallaah e Miguel Quintas, alumnado de 2º BAC sobre as súas sensacións ao rematar esta etapa no centro e o que este representou para eles.

David Salgado entrevista a Adrián González Salgueiro, antigo alumno, estudante do derradeiro curso do Grao en Historia da Arte, e fotógrafo.

Paula Gago entrevista a Guadi Galego, música multipremiada de grande traxectoria e relevancia na música galega contemporánea.

*Bibliochivite: Escoitaremos aos gañadores do concurso de microrelatos da biblioteca e o Podcast que o alumnado de 1º e 2º de ESO realizou como homenaxe a Xela Arias co gallo do Día das Letras Galegas.

A TORTA DE SANTIAGO

Redacción e audio: Nuria Barreira, 1ºESO

A torta de Santiago é unha torta tradicional da cociña galega con indicación xeográfica protexida.

Actualmente pódense comprar en case todas as pastelerías das zonas polas que pasa o Camiño de Santiago e en toda a Comunidade Autónoma de Galicia, especialmente durante o mes de xullo e a primeira semana de agosto.

Os seus principais ingredientes son améndoas, azucre, ovos e laranxa.

Non se sabe nada do consumo de améndoa en Galicia durante a Idade Media, pero sábese que a carestía deste alimento convertíao nun luxo reservado a poucos. A primeira noticia que se ten do uso deste "biscoito de améndoa" procede de 1577 durante unha visita de Pedro de Porto á Universidade de Santiago. As primeiras receitas fiables proceden de apuntamentos de Luís Bartolomeu que datan de 1838 baixo o epígrafe de "Torta de Améndoa".

A orixe da Cruz de Santiago representada na súa superficie data de 1924. Nesta época, comezase a adornar as tortas de améndoa coa que sería a súa silueta característica, alcanzando gran éxito en Galicia e no resto de España.

CASTAÑAS NAICIÑA

 Redacción e audio: Uxía Pérez, 1º ESO.

A empresa galega “Naiciña”, ubicada na localidade lucense de Chantada,  xurdiu coma un pequeno negocio familiar adicado á comercialización de produtos agrícolas e que  desde o ano 1985 se especializou na manipulación e distribución da castaña.

Realizan os seus produtos con castañas que proveñen directamente dos soutos galegos e son coidadosamente seleccionadas para garantir a súa calidade e as súas características naturais. Empregan maquinaria de última tecnoloxía pero sempre respectando as fórmulas, métodos e calidade tradicionais, sen introducir colorantes, nin conservantes artificiais nos seus produtos. A empresa comercializa desde castañas secas  ata purés, cremas ou fariña deste produto.Nestes anos, “Castañas Naiciña, prosperou ata situarse nos primeiros postos do mercado internacional do sector e na actualidade está presente en toda Europa, EE.UU, Latinoamérica , Xapón e Oriente Medio.

COÑECES A TORTILLA DE BOGÓNS, PIÓNS E PIARDAS?

 Redacción e audio: Diana Calvo, 1º ESO.

Este é un prato tradicional galego, propio da nosa cultura mariñeira e que está case desaparecido. O bogón é un peixe miúdo que aparece entre a xouba e recibe tamén o nome de piarda, corcón ou pión.
Segundo di a xente maior, era moi tradicional no sur da Costa da Morte e mesmo na Ría de Vigo e na Ría de Pontevedra.

O POLBO Á GALEGA

 Redacción e audio: Nuria Barreira, 1º ESO.

Cando falamos de Polbo á Galega estamos a falar de Galicia, a nosa comunidade autónoma.

O polbo a  feira é chamado desta forma pola súa orixe nas feiras dos maragatos que volvían das terras galegas con polbo seco. Este era un dos produtos mariños que viaxaban cara á meseta, que se lle votaba aceite de oliva e  sazonaba co seu pemento para conservar o alimento durante a viaxe.

Pouco tardou en chegar ás feiras de Galicia este modo de preparar o polbo. Con máis de cento cincuenta anos de tradición culinaria ás súas costas. Para acompañalo engadíase unha pataca fervida. É nese último detalle onde reside a diferenza entre o polbo á galega e o polbo a  feira.

Así que, cando degustas un bo prato de Polbo á galega estás a saborear anos de tradición culinaria que se transmite de xeración en xeración.

PURES E CREMAS GALIFRESH

 Redacción e audio: Uxía Pérez Díaz, 1º ESO A.

Galifresh é unha empresa viguesa especializada en purés de froitas e cremas de verduras que acadou o selo de Galicia Calidade,  co cal certifica tanto a orixe galega dos seus produtos coma da excelente materia prima coa que están elaborados.

A empresa ten como obxectivo satisfacer as necesidades dos distintos mercados dunha maneira san e equilibrada, facendo uso de ingredientes 100% naturais procedentes das mellores hortas, sen aditivos, conservantes nin colorantes e sen azucres engadidos, garantindo sempre a máxima calidade e seguridade alimentaria.

Os purés están elaborados con froita de alta calidade, seleccionada no seu punto óptimo de madurez e que é transformada mediante un proceso innovador que mantén intacto todo o seu sabor e textura. As cremas e sopas de verduras son feitas, así mesmo, cos mellores vexetais e cun toque de aceite extra virxe, posuindo ademais un baixo contido en sal e graxas saturadas.

A empresa ten outro valor engadido, xa que está comprometida socialmente e  fomenta a integración e inserción laboral de determinados colectivos  contando con máis do 80% do seu persoal con capacidades especiais, altamente formado.

IOGURES KALEKOI

 Redacción e audio: Uxía Pérez Díaz, 1º ESO A

Kalekoi é un obradoiro de iogur artesanal ubicado en Bergazos, no concello de Lalín (Pontevedra) e que só emprega leite recollida diariamente, na súa propia gandaría familiar. O seu nome ven dun topónimo de Galicia co que se coñecía ao Noroeste da Península Ibérica na época dos celtas. e levan con orgullo o compromiso coa terra e o valor do noso.

 Grazas ao benestar e a alimentación do seu gando conséguese un leite con proteína A2, que resulta mellor para a dixestión e máis beneficioso para a saúde e co que ademáis, se elaboran uns produtos de sabor auténtico e natural.

Os iogures Kalekoi elabóranse a partir dunha receita herdada dos seus avós , e que levan só o que debería levar un iogur natural: leite sen desnatar pasteurizado e fermentos lácticos. Sen engadidos de nata nen leite en po e despois dunha coidada fermentación , conseguen un iogur cremoso no padal e de sabor moi suave.

Para adaptarse á demanda, ademáis da gama clásica de iogures, elaboran outros máis innovadores , cos que pretenden sorprender aos consumidores e que van dende os iogures con froita de tempada, procedente de produtores galegos ata outros con sabores  tan singulares coma o de xelea de gin tónic, o de champaña ou o de cocido de Lalín.

ACEITE EMBRUXO

 Redacción e audio: Uxía Díaz Pérez

Embruxo é unha empresa galega, que nace en Pontevedra, co obxectivo de recuperar a tradición oliveira de Galicia, crear valor e riqueza nos nosos campos e atopar alternativas ao mundo rural.

Con este fin, elaboran un aceite fresco e natural, de extracción en frío e sen filtrar, que a diferenza doutros aceites do mercado non se mestura con auga, polo que permanecen inalterables tódalas súas cualidades nutricionais, ao mesmo tempo que conserva  todo o sabor e aroma.

En Aceites Embruxo implícanse en todo o proceso de produción, razón pola que teñen en marcha, diferentes proxectos de plantación de oliveiras en distintas zonas de Galicia, tentando diversificar o aproveitamento forestal e xerar emprego e actividade económica no sector primario.

O seu sabor lémbranos a herba, a froita fresca cun toque de améndoa que o fai único e que non ten acidez nin amargura.

O aceite Embruxo é o zume máis auténtico que se pode atopar e co maior número de polifenoles e vitamina E. Un produto que seduce, inspira e enmeiga a todos aqueles que o proban.

CAFÉS SABORA

 Redacción e audio: Uxía Pérez Díaz

Cafés Sabora é unha empresa familiar, ubicada no Polígono de Montouto, preto de Santiago de Compostela (A Coruña), e que conta con máis de trinta anos de experiencia no tostado artesanal de cafés e descafeinados ecolóxicos.

O segredo deste produto é unha materia prima de primeira calidade e o tostado  e distribución diario, o que lle permite chegar ao consumidor ás poucas horas  e conservar todas as súas características. O café en grao provén de Colombia, Brasil e Uganda. O noventa por cento é arábica da mellor procedencia e o dez por cento restante,  pertence á  variedade robusta, cultivada en altura, é que está destinada aos cafés expresos.

Dende hai unha década a empresa apostou polo tostado de cafés ecolóxicos cen por cen, con tódolos selos de garantía do café orgánico, que xunto cos descafeinados á auga, permiten conservar todo o aroma e sabor nun proceso totalmente inócuo,  para o medio e para o café. Deste xeito , a empresa aposta polos valores tradicionais, conseguindo un produto de calidade e prestixio, sen renunciar ao respecto polo medio natural, tanto na produción coma no procesamento do café. 

ÁNADES DE GALICIA

 Redacción e audio: Nuria Barreira, 1º ESO A.

Ánades Galicia é unha empresa agroalimentaria galega dedicada á elaboración de produtos derivados do pato. Situada nun lugar da Galicia rural do sur da provincia de Ourense, Vilardevós.

A súa actividade comeza coa crianza das súas propias aves e termina coa entrega do produto final ao consumidor.

Pero a idea de crear esta empresa remóntase á primavera do 67. Por aqueles anos de estudante,  Silveiro aproveitaba as vacacións estivais para mellorar o seu francés no país galo, á vez que traballaba nun restaurante. Na súa carta destacaba un prato:  Foie- Gras. Esta exquisitez francesa conquistou a  Silveiro e a intención de converterse algún día en criador destas aves xa non lle abandonaría xamais.

Os principais produtos da empresa son os seguintes:

- Foie- Gras.

- Confites de oca ou de pato cebado.

-  Fabas con pato.

- Xamón de pato, feito pola súa peituga curada.

VINAGRE ALBARRO

 Redacción e audio: Uxía Pérez Díaz.

Elaborado na aldea de Berán (Leiro) na provincia de Ourense, Albarro é o primeiro vinagre artesanal galego. Esta adega familiar quixo aproveitar un recurso infravalorado e refugado para convertelo nun produto único que xa recibiu recoñecementos internacionais.

Os vinagres que comercializa esta marca están aromatizados con distintas especias e pensados para empregalos en diferentes elaboracións culinarias. Un dos aspectos que os diferenza é que son froito dun proceso de acetificación completamente artesanal, realizado en barricas de madeira adaptadas ao método Orleans, o que lles confire unhas características especiais.

Cada vinagre macera entre 15 e 20 días coas distintas especias para conseguir aromatizarse, antes de someterse durante varios meses, a un proceso de crianza. Despois realízase un filtrado medio para evitar impurezas, o que lle permite conservar o aroma e o sabor intenso  que os caracteriza. Durante o proceso non se lle engade ningún tipo de sulfitos para estabilizar o vinagre,  de maneira que,  aínda despois de ser embotellado pode sufrir variacións o que certifica que é un produto totalmente natural.

CHOCOLATE ESSENZO

 Redacción e audio: Diana Calvo Gallego, 1º ESO

O chocolate Essenzo é made in Galicia, faise a man nun pequeno local na Coruña e resúmese en dous ingredientes (cacao e azucre) de catro orixes (Perú, Madagascar, Nicaragua e Ecuador). A alma desta doce proposta é o coruñés Guillermo  Villafañez, un emprendedor de 28 anos amante deste produto que decidiu probar sorte coa súa propia marca apostando polo denominado "bean to bar", é dicir, a elaboración cun proceso artesán desde o gran de cacao en pequenos lotes.
A idea xurdiu en 2018 cando traballaba nunha axencia de márketing dixital en Barcelona con grandes empresas de alimentación, en cuxo comportamento vía que primaban máis as campañas de publicidade e márketing que o produto, que adoitaba pasar a un segundo plano. "Sempre me gustou o chocolate e adoitaba comprar os de alta porcentaxe en cacao e de aí xurdiu  Essenzo", explica, unha iniciativa á que lle deu un empurrón un "coworking" organizado polo Instituto  Galego de Promoción Económica (Igape) en 2019 e que hoxe en día é toda unha realidade.

PATACAS FRITIDAS "A CASA VELLA"

 Redacción e audio: Uxía Pérez Díaz, 1º ESO A

A casa vella é unha empresa galega que trasladou, por motivos operativos,  a súa fábrica desde Fene (A Coruña) ata o concello ourensán de Xinzo da Limia, de onde proceden a totalidade das patacas que utilizan.

Colleitadas no seu momento óptimo e conservadas nun ambiente fresco, seco e protexidas do sol, fai que a pataca, o seu principal ingrediente, teña a máis alta calidade e  a textura crocante que procuran. Seguindo o modelo tradicional  son fritidas na tixola, nunha mestura de aceite de oliva virxe extra da variedade picual e hojiblanca, que resulta excelente pola súa condición en ácidos graxos e oxidantes naturais que lle aportan o grao de suavidade, frescura e acidez que as diferenza. Ademáis destes ingredientes, o sal do Val de Añana,  moi apreciado na alta cociña pola súa pureza, libre de microplásticos e metais, fai das patacas fritidas “A casa vella” un produto excepcional.

As patacas están envasadas en bolsas cunha atmosfera protectora, composta por tres capas, que as manteñen como se estiveran feitas no mesmo día e que chaman a atención polo seu deseño,  creado a partir de fotos antigas reais, que nos fan evocar tempos pasados e lembranzas da infancia.

TORTA ANCANO

 Redacción e audio: Uxía Pérez Díaz, 1º ESO A

Tortas Ancano é unha empresa ubicada no concello lucense de Portomarín, que conta con medio século de experiencia,  e que é pioneira na fabricación e comercialización a grande escala da torta de améndoas máis famosa de Galicia: a torta especial camiño de Santiago.

Todos os ingredientes utilizados na elaboración das tortas son naturais , por iso están catalogados como Produto Artesán Natural, sometendo todos os seus produtos a un control de calidade constante, levado a cabo por un laboratorio independente , o que garante a súa excelente calidade.

 Sen conservantes nen colorantes contan cun elevado nivel de conservación: 45 días como mínimo desde a súa elaboración , en condicións adecuadas de temperatura e humidade. Admiten a súa conxelación a unha temperatura igual ou inferior  a  -18 ºC , desconxelándose a temperatura ambiente.

A diferenza e o segredo das súas tortas radican na esixente selección das materias primas (améndoas, ovos , manteiga e azucre ) que xunto co coidadoso proceso de fabricación,  ofrecen o sabor único e a inconfundible calidade que só as Tortas Ancano poden ofrecer.

REQUEIXO CASAL

 Redacción e audio: Uxía Pérez Díaz, 1º ESO A

O requeixo de O Casal é un queixo sen sal de pasta branda, de textura cremosa, sabor suave e un pequeno punto de acidez.

Séguese facendo de xeito tradicional desde hai máis de vinte anos, como se facía hai séculos en calquera casa do rural galego. O callado é por acidificación, nun proceso de varias horas de duración en función da temperatura ambiente. Esta callada escórrese en panos, para posteriormente, cando se alcanza o punto de textura desexado, ser pasado aos envases.

 As únicas diferenzas con respecto á forma tradicional de elaboración son o uso de tanques de callado de aceiro inoxidable e o pasteurizado do leite, que aseguran un total control sanitario, sen alterar as propiedades do produto.

A pesar do que poida parecer, o requeixo é semigraxo, ten a metade de graxa dun queixo fresco, o que o fai ideal para dietas. A súa textura cremosa non ven da graxa senón do alto grao de humidade que lle da esa característica única do requeixo O Casal.

Pódese comer só, misturado con azucre, mel, marmelada, froita fresca ou froitos secos.

BISCUITS GALICIA

 Redacción e audio: Diana Calvo Gallego, 1º ESO A

Na fábrica de Biscuits Galicia enfórnanse cada mañá miles de galletas, madalenas e outros produtos de pastelería cuxo destino son os fogares, establecementos hostaleiros e colectividades de toda España e parte do estranxeiro.
E é que novas familias de produtos foron incorporándose ao noso catálogo ao longo do tempo: desde estoxos de galletas, pastas para o café, latas de galletas, formatos envasados individualmente para colectividades e hostalería, bolsas, galletas salgadas, mini-madalenas, biscoitos… E un longo etcétera de presentacións e productos.
Cada día elabóranse nos fornos da súa fábrica saborosas pastas baseadas nas receitas da tradición reposteira de Galicia. É por iso que as galletas  Biscuits Galicia teñen ese característico sabor e esa textura tradicional que evoca aos obradoiros “de toda a vida”.

A LAMPREA

 Redacción e audio: Diana Calvo, 1º ESO

A lamprea é un peixe que habita nos ríos galegos desde fai máis de 500 millóns de anos. Coñecida como "a vampiresa da auga" ou "a raíña do río", a lamprea é un dos primeiros vertebrados dos que hai constancia na Terra.

Vive no planeta desde antes que a especie humana existise, anterior aos mesmos dinosauros.

É un peixe agnato, é dicir, que carece de mandíbula. Hainos que din que é fea e que “nin é peixe, nin reptil”. Razón levan porque a pesar de compartir moitas características cos peixes, taxonómicamente non se inclúen neste grupo, senón que forman un grupo independente e moi antigo, situándose na base da orixe dos vertebrados.

Unha vez eclosionados os ovos do peixe, as larvas que son moi diferentes ao adulto viven nos ríos de 6-8 anos e cando chegan á súa fase de madurez e convértense en adultos vanse disparadas ao mar.

Debemos destacar unha das técnicas máis antigas e tradicionais de pesca que ten á lamprea como presa. Desenvólvese aquí en Galicia, nas coñecidas  pesqueiras do río Miño; que é unha  pesqueira? estás farto de velas xunto ao río e seguramente nunca soubeches moi ben para que eran as construcións, eses muros de pedra situados nas beiras do río ou ben nunha zona rochosa do mesmo. Para facerche unha idea, no río Miño, calcúlase que actualmente hai unhas 500  pesqueiras.